Waarom werken anti-pest programma’s niet?

Er zijn zoveel anti-pest programma’s, ik kom geen kinderen tegen die voor pesten zijn, waarom wordt er dan nog steeds gepest. Op elke school waar wij met ons programma ‘Boven de Streep’ komen bestaat de regel ‘Je mag niet pesten’. Het nadeel van zo’n regel is dat het niet werkt. Wij denken vanuit het kind, kinderen nemen heel veel zaken letterlijk. Zeker als het gaat om regels, want als je een regel niet volgt dan krijg je ….

Kinderen nemen regels letterlijk.

Op zich is er niets mis met ‘je mag niet pesten’, als ik kijk naar de intentie erachter. Ik ga ervan uit dat elke school wil dat kinderen goed met elkaar omgaan, dat ze samenwerken, dat ze compassie voor elkaar hebben, zonder daarbij over hun eigen grenzen heen te gaan.
Het blijkt dat kinderen maar ook grote mensen moeite hebben met het woordje ‘niet’, je hersenen blijken hier moeite mee te hebben. Je zal eerst aan pesten moeten denken, wat je natuurlijk niet wil, om daarna te bedenken dat je het niet wil. Een ander nadeel is dat kinderen het letterlijk nemen. Als er dus iemand gepest wordt en je vraagt in een klas van 30 kinderen: “heb jij gepest?” Dan krijg je 28 keer het antwoord: nee, ik heb niet gepest. Wat betekent dat 93% van de kinderen zich aan de regel heeft gehouden. Als school teken je ervoor als er cijfers hoger dan een 9 gehaald worden. En toch verandert er niets, niets voor de gepeste, niet voor de pester en niet voor de leerlingen die deze keer niet gepest werden. Je focust dus op wat je niet wil, terwijl je beter kunt focussen op wat je wel wilt.

Waarom werken afspraken beter dan regels.

Ik heb in de vorige alinea expres het woord ‘regel’ weggelaten voor het begrip ‘Je mag niet pesten’. Een regel is iets wat van boven wordt opgelegd en begrijp me niet verkeerd in dit geval met de beste intenties. Er kleven alleen 2 nadelen aan; de regel is niet van jou, jij hebt dus niet bewust gezegd dat je verantwoordelijkheid draagt voor deze regel. En ten tweede hij wordt van boven opgelegd, en wat gebeurt er met zaken die van boven worden opgelegd als iemand zich daar niet aan houdt? Inderdaad, dan volgt er een straf. Van straf leren de meeste niet zoveel, je kunt beter kijken hoe je iemand kunt helpen om zich wel aan de afspraak te houden.

Afspraken zorgen voor verantwoordelijkheid.

Het blijkt dat als je afspraken maakt, afspraken waarbij iedereen betrokken is, waarbij iedereen meedenkt, en die specifiek voor een groep of een klas zijn dat er veel meer draagvlak voor is. Kinderen maar ook de leerkracht nemen de verantwoordelijkheid voor de gemaakte afspraak, niet alleen om zich er zelf aan te houden maar ook om anderen erop aan te spreken. Aanspreken op een wijze die de ander helpt, niet om hem of haar te straffen. Als je je nog niet houdt aan een afspraak die jezelf (mede) hebt gemaakt, dan is er nog iets nodig, en daar help je de ander dus bij.

Wat is Boven de Streep dan wel.

Boven de Streep is geen anti-pest programma, wij hebben namelijk niets met pesten. Wij focussen graag op wat je wel wilt. Je wilt niet dat 93% iets niet doet, je wilt dat iedereen iets wel doet, alleen dan kun je iets veranderen. Zou jij met een vliegtuigmaatschappij vliegen waarvan 93% van de vliegtuigen veilig land? Ik in ieder geval niet, 100% is een utopie, mooi om naar te streven maar niet realistisch, maar 99,99998 geeft mij voldoende vertrouwen om in te stappen.
En zo is het met de programma’s van ‘Boven de Streep’ ook, we willen het beste voor het kind, het beste voor de leerkrachten en het beste voor de school, daar kan toch niemand het mee oneens zijn. We gaan dus niet polderen, we gaan geen compromissen sluiten, iedereen moet erachter staan. En dan zeggen wij niet dat iedereen erachter moet staan, wij zeggen juist dat iedereen er VOOR moet gaan staan. Je gaat toch ook niet zeggen, vliegtuigen op maandagmorgen mogen neerstorten, want ja, na een weekend is het toch weer even wennen voor de piloot.

Als ik werk met afspraken verlies ik dan niet de controle?

Wij komen nooit kinderen tegen die in de ochtend, als ze opstaan denken: ‘Ik ga vandaag eens bewust allerlei afspraken schenden die ik (mede) heb gemaakt.’. Er is iets gebeurt of er gebeurt iets waardoor het ineens anders gaat. En dan zijn afspraken ineens belangrijk, en misschien nog wel het meeste de afspraak hoe je omgaat met het niet volgen van de afspraak. Wij helpen kinderen, leerkrachten en scholen om te vertrouwen op elkaar, om uit te gaan van het goede in de mens, iedereen wordt namelijk perfect geboren.
En ja, scholen vinden het spannend om met ons in zee te gaan omdat ze denken dat ze de controle over een groep of klas verliezen. Niets is minder waar, weet dat de huidige manier van (schijn)controle te veel negatieve bijeffecten heeft. Wij zorgen ervoor dat iedereen verantwoordelijk is voor gemaakte afspraken, dat iedereen leert om de ander te helpen om zich ook aan de afspraken te houden. Iedereen ervaart daardoor juist veel meer ruimte om het goed te doen, er wordt beter samengewerkt, er wordt beter voor elkaar gezorgd, er is meer vertrouwen. Al deze elementen zorgen ervoor dat de schoolprestaties ook nog eens verbeteren omdat kinderen worden gezien, erkend om wie ze zijn en de kwaliteiten die ze hebben waardoor ze maximaal tot bloei komen en hun volledige potentieel kunnen gaan benutten.

Dus zie ook, hier doen wij geen concessies, iedereen wordt hier blij van: de kinderen, de ouders, de leerkrachten en de school. En wat we vaak terugkrijgen is dat het ook een verschil maakt in de buurt, de wijk en de gemeenschap, dat noemen wij dan het positieve bijeffect.